Từ người yêu thích cổ vật, anh Nguyễn Văn Thoa ở thành phố Ninh Bình (Ninh Bình) được nhiều người biết đến và được mệnh danh là “ông trùm” chơi đồ cổ. Anh đã lập “bảo tàng” tư nhân với tên gọi:“Khu bảo tồn và trưng bày cổ vật Cố Viên Lầu” với khoảng gần 40.000 hiện vật.

Anh Thoa tâm sự “Tôi có nhiều cổ vật, nhưng không phải là người giàu, ấy vậy mà người giàu khó lòng mua nổi những gì tôi có, bởi cổ vật vô giá vì trong đó có mồ hôi, nước mắt, thậm chí là cả máu nữa”.

Người thổi hồn vào cổ vật.

Lên 17 tuổi, anh Thoa được các bậc cao niên rủ đi tìm cổ vật. Từ chỗ chỉ làm người phụ giúp khuân vác, lau chùi cổ vật, nhưng niềm đam mê đã khiến anh dấn thân và hiến cả thời trai trẻ cho nghiệp chơi hàng “xa xỉ” nhưng lắm gian truân này. Ngôi nhà 4 lầu, màu đỏ thắm, nằm dưới chân cầu Lim được thiết kế theo kiến trúc đậm chất phương Đông vừa là nơi ở, nhưng cũng là nơi cất giữ những cổ vật quý của anh. Khách thăm ai nấy đều mê mẩn và thích thú trước hàng ngàn cổ vật vừa đẹp lại cổ kính. Anh Thoa thực sự thấy hứng thú khi tìm được sự đồng cảm và thăng hoa giới thiệu về giá trị và vẻ đẹp của 5 nhóm cổ vật gồm: đá, đồng, gốm, sứ, gỗ xuyên suốt thời kỳ tiền sử đến các triều đại Đinh, Lý, Trần, Lê, Nguyễn; có cổ vật gần 2.000 năm tuổi. Từ đồng xu, tiền cổ, tranh cổ, chum choé, chì lưới, chim sóc đến tượng người, tượng vật... ở đây đều có tất.

Để có số lượng cổ vật lớn và phong phú đó, anh phải dày công đi mua và tìm kiếm hàng chục năm trời. Chưa có địa phương nào trong nước mà anh Thoa không đặt chân tới, nơi nhiều thì dăm tháng, còn chí ít cũng vài tuần. Anh không nhớ phải lặn lội qua bao nhiêu cánh rừng, con suối, bản làng nhưng chắc nịch một điều phải mua cổ vật ở ít nhất không dưới 500 nơi. Khi tìm thấy nhà có cổ vật chưa hẳn đã mua được. Anh Hải, em trai ruột từng “đồng cam cộng khổ” với anh cho biết: “Chơi đồ cổ vừa là sở thích, niềm đam mê nhưng lại vừa bảo tồn nét văn hóa khiến anh Thoa có lúc như “cuồng si”, đi suốt ngày đêm, mất ăn mất ngủ cũng chỉ để khám phá và tìm được những cái xưa nhất, càng xưa càng quý”.

Theo dòng chảy thời gian, anh Thoa đã đem hết lòng nhiệt huyết với mong muốn cứu vãn được những gì có thể cứu vãn, không để các cổ vật bị mai một. Có lúc anh thất vọng và buồn rầu bởi chứng kiến cảnh người ta phá hủy cổ vật. Có ngôi nhà cổ anh mua với giá cả trăm triệu đồng, bà con lại hoàn nghi không bán, lại còn đem cưa xẻ dọc cột nhà mong tìm báu vật. Có chiếc cối đá, bình cổ anh “kèo” mua giá cao cũng không thành, người dân lại đập vỡ vì đinh ninh trong đó có vàng... “Những lần như thế anh Thoa ruột gan xót xa, thường tỏ thái độ bực dọc” - anh Hải nói.

Đồ cổ “tỏa sáng” Cố Viên Lầu